Adrenalin hormonu, ayrıca epinefrin olarak adlandırılır, böbreküstü bezlerinin ve bazı nöronların saldığı bir hormondur.

Böbreküstü bezleri her böbreğin üstünde bulunur. Aldosteron, kortizol, adrenalin ve noradrenalin dahil olmak üzere birçok hormon üretmekten sorumludurlar. Böbreküstü bezleri hipofiz bezi adı verilen başka bir bez tarafından kontrol edilir.

Adrenalin hormonu
Adrenalin hormonu

Adrenal bezler iki kısma ayrılır: dış bezler (adrenal korteks) ve iç bezler (adrenal medulla). İç bezler adrenalin üretir.

Adrenalin hormonu, heyecan verici, tehlikeli ya da tehdit edici bir duruma tepki olarak serbest bırakılır. Adrenalin hormonu vücudunuzun daha hızlı tepki vermesine yardımcı olur. Kalbinin daha hızlı atmasını sağlar, beyne ve kaslara kan akışını artırır ve vücudun yakması için şekeri moleküllerini uyarır.

Adrenalin hormonu aniden ortaya çıktığında adrenalin atağı olarak adlandırılır.

Adrenalin atağı yaşadığınızda vücudunuzda ne olur?

Tehlikeli veya stresli bir durum algıladığınızda, bu bilgi amigdala adı verilen beynin bir bölümüne gönderilir. Beynin bu alanı duygusal işlemede rol oynar.

Tehlike amigdala tarafından fark edilirse, beynin hipotalamus adı verilen başka bir bölgesine bir sinyal gönderir. Hipotalamus beynin komuta merkezidir. Sempatik sinir sistemi ile vücudun geri kalanı ile iletişim kurar.

Hipotalamus, otonom sinirlerden adrenal medulla bir sinyal iletir. Böbreküstü bezleri sinyali aldığında, adrenalini kan dolaşımına bırakarak cevap verirler.

Adrenalin kana karıştığında;

  • Glikojen olarak adlandırılan büyük şeker moleküllerini daha küçük kullanılabilir bir şeker olan glikoza çevirerek, karaciğerdeki reseptörlere bağlar. Bunun sonucunda kaslarınıza daha fazla enerji iletilir.
  • Akciğerlerdeki kas hücreleri üzerindeki reseptörlere bağlanarak daha hızlı nefes almanızı sağlar.
  • Kalbin daha hızlı atması için kırmızı kas hücreleri uyarılır.
  • Kan damarlarını kasıp, büyük kas gruplarına doğru kanı yönlendirir.
  • Terlemeyi teşvik etmek için cildin altındaki kas hücrelerini gevşetir.
  • İnsülin üretimini inhibe etmek için pankreastaki reseptörlere bağlanır.

Adrenalin kan yolu ile dolaşarak yaptığı bedensel değişiklikler genellikle adrenalin atağı olarak adlandırılır, çünkü bu değişiklikler büyük bir hızla gerçekleşir. Aslında, o kadar hızlı ki siz farkında bile olmazsınız.

Adrenalin atağı, size üzerinize doğru gelen bir arabadan kaçma yeteneğini verir.

Adrenalin hormonu salgılanan aktiviteler;

Adrenalinin evrimsel bir amacı olmasına rağmen, bazı insanlar sadece adrenalin için belirli aktivitelere katılırlar. Adrenalin atağına neden olabilecek aktiviteler şunlardır:

  • Korku filmi seyretmek
  • Skydiving
  • Paraşüt ile atlama
  • Bungee jumping
  • Araç ile hız yapmak

Bir adrenalin atağı bazen enerji artışı olarak tarif edilir. Diğer belirtiler şunlardır:

  • Hızlı kalp ritmi
  • Terleme
  • Duyularda artış
  • Hızlı solunum
  • Acı hissetmemek
  • Artan güç ve performans
  • Göz bebeklerinde irileşme
  • Gergin hissetmek

Stres veya tehlike sona erdikten sonra, adrenalinin etkisi bir saat kadar sürebilir.

Bir araba kazasından kaçınmak ya da kuduz bir köpekten kaçmak söz konusu olduğunda, adrenalin atağı yararlı olsa da, günlük strese tepki olarak aktif hale geldiğinde bir sorun olabilir.

Endişeyle dolu bir zihin, vücudunuzu adrenalin ve stresle ilişkili hormon olan kortizolu serbest bırakmaya da teşvik eder. Bu özellikle düşüncelerin en yoğun olduğu zaman olan geceleri geçerlidir. Sessiz ve karanlık bir odada insanlar o gün olan kötü bir olayın yarın neler getireceğini düşünmeden edemezler.

Beyniniz bunu stres olarak algılarken, gerçek tehlike aslında mevcut değildir. Yani adrenalin atağı geçirip fazladan elde etmiş olduğunu bu enerji kafanızı daha fazla yormakta başka işe yaramaz. Bu sizin huzursuz hissetmenizi ve uykuya dalmanızı zorlaştırabilir.

Adrenalin ayrıca yüksek seslere, parlak ışıklara ve yüksek sıcaklıklara yanıt olarak da ortaya çıkar. Televizyon seyretmek, cep telefonunuzu veya bilgisayarınızı kullanmak veya yatmadan önce yüksek sesle müzik dinlemek, geceleri adrenalin hormonunun yükselmesine sebep olabilir.

Adrenalin nasıl kontrol edilir?

Vücudunuzuna strese karşı koymak için teknikler öğretmek önemlidir. Stres ile yaşamak normaldir ve bazı durumlarda sağlınız için faydalıdır.

Fakat zamanla, stres sebebi ile yaşanan adrenalinin dalgalanması kan damarlarınıza zarar verebilir, kan basıncınızı artırabilir ve kalp krizine veya felce sebep olabilir. Ayrıca anksiyete, kilo alımı, baş ağrısı ve uykusuzluk ile sonuçlanabilir.

Adrenalinin kontrolüne yardımcı olmak için, “dinlenme ve sindirim sistemi” olarak da bilinen parasempatik sinir sistemini harekete geçirmeniz gerekir. Bu sistem vücutta dengeyi arttırmaya yardımcı olur, vücudunuzun kendini dinlendirmesine ve onarmasına izin verir.

Parasempatik sistemi harekete geçirmek için;

  • Derin nefes egzersizleri yapın
  • Meditasyon yapmayı öğrenin.
  • Derin nefes alan hareketleri birleştiren yoga veya tai chi egzersizleri yapın
  • Stresli durumlarla ilgili olarak arkadaşlarınız veya ailenizle konuşun, böylece geceleri daha az düşünürsünüz. Bunun yerine bir günlük tutabilirsiniz.
  • Dengeli ve sağlıklı beslenin.
  • Düzenli egzersiz yapın.
  • Kafein ve alkol tüketimini sınırlayın.
  • Yatmadan önce elektronik cihazlardan uzaklaşın.

Ne zaman doktora başvurmalıyım ?

Kronik stres veya endişeniz varsa ve geceleri dinlenmenizi önlüyorsa, seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI’ler) gibi anti-anksiyete ilaçları hakkında doktorunuz veya psikologunuzla konuşun.

Adrenalinin aşırı üretimine neden olan medikal durumlar çok nadirdir, ancak mümkündür. Örneğin, adrenal bezlerin bir tümörü, adrenalin hormonu üretimini aşırı bir düzeye getirebilir ve adrenalin ataklarına neden olabilir.

Ayrıca, travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) olan kişilerde travma anıları travmatik olaydan sonra adrenalin seviyelerini yükseltebilir.