Arı Zehri Öldürür Mü? | Sokan Arılar Ölür Mü?

0
10

Arı zehri böcek türleri arasında Hymenoptera takımına bağlı olan ve 250 bin türün arasında yer alan arılar tarafından salgılanıyor. Dünya üzerinde yaklaşık 1.2 milyon böcek türünün tanımlanmış durumda. Bunların arasında 1500’ü zararlı böcekleri, diğerleri doğrudan ve dolaylı olarak insanlara yarar sağlayan böcek türlerini oluşturuyor.

Arı Zehri Öldürür Mü? | Sokan Arılar Ölür Mü?
Arı Zehri Öldürür Mü? | Sokan Arılar Ölür Mü?

Bu böcek türleri içerisinde çok az bir bölümü bir iğneye ve iğneleme sırasında zehir boşaltmaya dayalı savunma sistemine sahip.  Apoidea ailesine bağlı bal arıları ve Vespoidea, Sphecoidea, Scolioidea ailelerine bağlı yaban arıları savunma içgüdüleri nedeniyle kullandıkları zehirli iğneleri sayesinde insanlara korku salmakta ve sık sık gündeme gelmektedirler. Hymenoptera türlerinde sadece dişi arılar (ana ve işçiler) iğneleme özelliğine sahipken; erkek arıların savunma organı olan iğneleri bulunmaz.

ARILAR NEDEN SOKAR?

Zehir salgılayan pek çok öldürücü böcek bulunur. Bu böcekler genellikle vücutlarını zehirle örter, zehri püskürtür, yaralayarak yara içine zehri salgılar ya da iğne veya ağız parçaları yoluyla zehri boşaltır. Böceklerde zehir salgılama davranışı bireysel savunmaya yönelik olabileceği gibi bazı türlerde koloninin savunmasına yönelikte olabilir. Bazen de avı öldürmek, saklamak ve yavruları beslenirken avını etkisiz hale getirmek için kullanılırlar. Arılar genellikle kovanlarında bir tehlike hissettiklerinde toplu halde sokma eğilimi gösterirler. Ancak bal arıları ve yaban arıları arasında türlere göre farklı davranış özellikleri bulunmaktadır.

ARI İĞNESİ

Arıların iğnesi, karın bölgesinin sonunda yer alır. İğne, diğer dişi böceklerde ovipozitörün (yumurtlama organı) yapısal değişikliğe uğramasıyla savunma organı olan kompleks bir yapıya dönüşmüştür. Arı iğnesi bir üst parça (stylet) ve iki alt parçanın (lanset) uç kısımda incelmesi ve kalın kısmının zehir torbasına bağlanması ile oluşmaktadır. Arı Zehri bu iğne parçalarıyla ilişkili olan alkali ve asit salgı bezlerinden salgılanır ve zehir kesesinde depolanır. Zehir üretimi ergin işçi arıların yaşamının ilk iki haftasında artar ve kovan savunması döneminde maksimum düzeye ulaşır. Arılar yaşlandıkça zehir üretimi de yavaşlar. Kraliçe arının ergin dönemde zehir üretimi maksimum seviyede olur. Genellikle bu durumda aynı kovanda birden fazla kraliçe arı var ise birbiri ile savaşır ve ne güçlü olan ana arı kovanın kraliçesi olur.

SOKAN ARILAR ÖLÜR MÜ?

Arı sokmasında, iğneleyen arı zehir kesesindeki tüm zehri boşaltamaz. Arılar bir canlıyı soktuğunda iğnesini, iğnesiyle birlikte zehir kesesini, kaslarını ve sinir merkezini kaybeder. Vücudunun önemli bir bölümünü kaybetmesi arının 2-4 saat içinde ölümüne neden olur. Böylece doğanın garip bir oyunu gözlenir, kovanını korumak isteyen arı hayatından vazgeçer.

ARI ZEHRİ ÖLDÜRÜR MÜ?

Ergin bir insan için öldürücü arı zehri dozu (LD50), vücut ağırlığının her bir kilogramı için 2.8 mg´dır. Örneğin, 60 kg. ağırlığında bir kişinin toplam 168 mg arı zehri alması durumunda hayatta kalma şansı %50 olur. Bu doz için yaklaşık olarak 600-700 defa arı sokmasına maruz kalmanız gerekir. Küçük çocuklar ise daha düşük dozlarda hayatını kaybedebilir. Bu nedenle arı soktuğunda iğnenin dokudan hemen çıkarılması kritik önem arz etmektedir. Ancak ölüm vakalarının çoğu arı zehrine alerjisi olan kişilerde gözlemlenmiştir. Arı zehri alerjisi olan bir kişi bir defa arı sokması ile hayatını kaybedebilir.