Kompulsif Davranış Nedir? | Takıntı mı? Yoksa Bağımlılık mı?

0
6

Kompulsif davranış kontrol edilemez bir şekilde yapmak zorunda hissettiğiniz, herhangi bir anlam ifade etmeyen eylemlerdir. Kompulsif davranışın ne kadar anlamsız olduğu bilinse de kişi bu eylemleri gerçekleştirmekten kendisini alıkoyamaz.

Kısaca Kompulsif Davranış;

  • Kişinin anlamsız olduğunu bilse de kendisini yapmaktan alıkoyamadığı davranışlardır.
  • Kompülsif davranış, dışarıdan bir zorlama veya madde bağımlılığı ile alakalı değildir.
  • Kompülsif davranışlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir.
  • Bazı kompülsif davranışlar Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) adı verilen psikolojik rahatsızlık sonucu gelişebilir.

Kompulsif davranışlar, sürekli temizlik yapmak, ellerini yıkamak, kapıları kitlemek gibi fiziksel davranışların yanında belirli bir sayıya, renge veya hayali bir nesneye karşı da oluşabilir.

Kompulsif Davranış Nedir?
Kompulsif Davranış Örneği Kumar Bağımlılığı

Eğer kompulsif davranışlar kişinin hayatını olumsuz şekilde etkiliyorsa bu obsesif kompulsif bozukluk (OKB) rahatsızlığının belirtisi olabilir.

Takıntı mı? Yoksa Bağımlılık mı?

Takıntı bağımlıktan oldukça farklıdır. Takıntı psikolojik veya fiziksel bir davranışı yapmak zorunda hissi iken bağımlılık fiziksel olarak bir maddeye duyulan ihtiyaçtır. İleri derecede bağımlı olan insanlar, yaptıkları davranışın kendilerine ve çevrelerindeki insanlara zarar verdiğini bilse dahi bu davranışını gerçekleştirmeye devam edecektir. Alkolizm, uyuşturucu ve sigara bağımlılığı toplum da en fazla görülen bağımlılıklardır.

Kompulsif bozukluk rahatsızlığına sahip kişiler genellikle yaptıklarından zevk almaz. Örneğin ellerini sürekli yıkayan kişiler bu davranışı gerçekleştirirken zevk almazlar. Ancak bağımlı kişiler genellikle bağımlı oldukları maddelerden zevk almayı beklerler.  Bu nedenle kullandıkları madde kimyasal olarak vücutlarından çekildiklerinde kendilerine rahatsız hissederler. Bu şekilde sürekli bir bağımlılık döngüsü oluştururlar.

Tüm bunların yanında kompulsif davranış bozukluğu olan kişiler bu davranışlarından rahatsızdırlar. Ancak bağımlılar bu davranışların farkında daha değildirler. Kullandıkları maddeler ve sonrasında oluşan madde yoksunluğu kendileri ve çevrelerine ne denli zarar verdiklerini görmelerini engeller. Örneğin alkolik bir kişi, alkolik olduğunu kabul etmez. Ona göre aslında bu davranışı sadece sosyalleşmek veya kafayı dağıtmak içindir. Bağımlılar bağımlılıklarını asla kabul etmez.

Alışkanlık mı?

Alışkanlıklar düzenli olarak gerçekleştirdiğimiz eylemlerdir. Bir alışkanlığı gerçekleştirirken onun hakkında pek fazla düşünmeyiz. Ancak kompulsif bozukluğu olan kişiler davranışları sürekli düşünür.

Alışkanlıklar zaman içerisinde süreklilik kazandığından dolayı bilinçaltına yerleşir ve bu doğal bir süreçtir. Bir alışkanlık kazanmak için çeşitli uyarıcılar gelişebilir ancak alışkanlığı kazandıktan sonra davranışlar sürekli olur ve kişi bu davranımların doğal olduğunu özümser. İyi alışkanlıklar kasıtlı olarak hayatımza eklenen alışkanlıklar. Örneğin diş fırçalama alışkanlığı sağlığımızı olumlu yönde etkiler.

İyi ve kötü alışkanlıklar da takıntı veya bağımlılık haline gelebilir. Eğer dişlerinizi günde 50 defa fırçalıyorsanız bu alışkanlığın sizde bir takıntı haline gelmiştir. Bu takıntı hem zamanınızı çalar hem de sağlığınıza zarar verebilir.

Alkol ve sigara bağımlığı ise alışkanlıkların kimyasal bağımlılıklara dönüşmesi sonucu ortaya çıkar. Akşamları bir sigara içerek başladığınız davranış bir süre sonra kimyasal ve fiziksel bağımlığı dönüşür. Kompulsif davranıştaki ile bağımlılık arasındaki temel var bir bağımlılık oluşmadan önce bunu seçebilmenizdir. Kompulsif davranışta seçim yapma şansınız yoktur.

Yaygın Olarak Bilinen Kompulsif Davranışalar

Yemek Yeme: Genellikle stres ile bağlantıldır ve aşırı kilo alma ile sonuçlanır.

Alışveriş: Kişiler kontrol edilemez bir şekilde alışveriş yapar ve sonunda mali açıdan geçinemez hale gelirler.

İstifçilik: İstifçilerin yaşam alanları halk arasında “öp ev” olarak bilinir. Genellikle işe yaramayan her nesneyi toplamak isterler.

Kumar Oynamak:  Sürekli kumar oynamak bir bağımlılıktan son kompulsif bir davranıştır ve genellikle kişilerin mali açıdan kendine yetememesine neden olur.

Kontrol Bozukluğu: Kontrol bozukluğuna sahip kişiler sürekli tedirgin haldedirler. Kilitleri, doğalgazı, suyu defalarca kontrol etmelerine rağmen emin olamazlar.

Cinsel Bozukluk: Cinsel davranış bozukluğu olan kişiler sürekli seks düşünürler. Bu düşünceler genellikle ahlak dışı toplum tarafından kabul edilmeyen düşüncelerdir ve kişileri psikolojik açıdan zor duruma sokar.

Tüm bunların dışında düşünce bozukluğu, temizlik hakkında kompulsif davranışlar gibi çok farklı kompulsif bozukluklar görülebilir.

Kimler Neler Demiş?

avatar
  Subscribe  
Bildir